صحبت نیوز طراحی وب سایت و اپلیکیشن Asrelarestan کانال رسمی تلگرام عصر لارستان
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
ستارگان ایزدخواست، قهرمان جام رمضان دهکویه شد
حل مشکلات سوخت، حمل‌ونقل و گاز شرکت سیمان لارستان
اجرای طرح آبرسانی در جویم، بنارویه، بیرم و صحرای‌باغ
دایره ارزی در حوزه بانک ملی تا یک ماه آینده در لارستان راه اندازی می شود
پیگیری احیاء و مرمت قنات جلال آباد جویم
اختصاص ۱۹۰ پایه روشنایی برق به همراه ۳۸۰ چراغ به بلوار پرواز لار
معاون مدیرکل و مدیر جدید آموزش و پرورش لارستان منصوب شد
پیشنهاد مدیرکل میراث فرهنگی فارس به مسافران برای سفر به لارستان
تقدیر شهردار از اعضای شورای شهر لار
۸درصد از تماس های با اورژانس لارستان در فروردین ۱۴۰۱ مزاحم تلفنی بوده اند
پیگیری طر‌ح‌های کلان در دیدار فرماندار ویژه لارستان با رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان فارس
استقبال فرماندار لارستان از طرح ایجاد کارخانه نوآوری علم و فناوری و صنایع نرم فرهنگی در حوزه صنایع دستی
همکاری استانداری فارس با علوم پزشکی جهت راه اندازی مرکز ناباروری در لارستان
فعالیت مراکزِ واکسیناسیون و خدماتِ جامع سلامتِ لارستان در ایام عید
اجراى عمليات روكش آسفالت در محور لار-جهرم حدفاصل پليس راه تا گردنه نارنجى
عمليات ساماندهى وايمن سازى پليس راه لار-جهرم
شهرداری لار به مناسبت سال نو، کارناوال شاد عیدانه برگزار می‌کند
۵۰ گردشگر اروپایی میهمان یک روزه لارستان شدند
جویم شهرستان شد/تعداد شهرستان‌های فارس به عدد ۳۷ رسید
در ميانه تسليم و رضا
زمین‌لرزه ۶ ریشتریِ «بستک» در لارستان هم احساس شد
️ یک ورزشگاه خیرساز در کلاسِ جهانی در شهر خور گشایش یافت
بازدید مدیرکل دفتر فنی و نظارت بر اماکن ورزشی کشور از شهر خور
رئیس جدید بیمارستان لار معرفی شد
«جان‌بخشی» شهر لار با مشارکت هنرمندان کلید خورد
۴ پروژه ورزشی در لارستان به بهره‌برداری می‌رسد
تغییرِ مدیران در لارستان سرعت گرفت
احداث مسیری شاد و جذاب در پارک حاشیه شهر لار
گشایش تولیدات و محصولات مشاغل خانگی در لارستان
نصب «کتابخانه‌های خیابانی» در شهر لار
اتمام دوره آموزشی ۶۰۰ سوادآموز افغانستانی در لارستان و ۴ شهر فارس
امضاء تفاهم نامه سایبری بین شهرداری لار و پلیس فتا لارستان
وضعیتِ روستای «هرمود مهرخوی» سه هفته پس از سیلاب همچنان نابسامان است
در هفته اخیر بیش‌از هزار لارستانی همگی به «اُمیکرون» مبتلا شده‌اند/ در این بین ۱۴ مبتلا زیر ۶ سال و ۲۴۶ نفر بین ۶ تا ۱۸ ساله‌اند
جوانِ نخبه «دهفیشی» موفق به ثبتِ اختراع شد
اعزامِ دانشجوی برترِ جویمی به چین برای یک تحقیقِ پزشکی
«اُمیکرون» سوغاتِ مسافرانِ خارج به لارستان
سانحه در کارخانه سیمان لارستان
پیگیری مراحل ساخت ۳ پروژه عمرانی در شهر لطیفی
خط انتقال آبرسانی به لارستان از سد سلمان فارسی ترمیم شد
اعلام آمادگی فرماندار ویژه لارستان برای حمایت از سرمایه‌گذاران
۳۷ خانوار تحت پوشش بهزیستی در بیرم بر اثر سیل دچار خسارت شده‌اند
تاکید معاون استاندار فارس بر ارتقاء تولیدات کارخانه سیمان لارستان به ۴ هزار تن
بزودی؛ بهره برداری گازرسانی صحرای باغ، جویم و بنارویه
بازسازی منازل با فوریت انجام می‌شود/ پیشنهاد اختصاص ۲۷۰ میلیون تومان وام و کمک به هر خانوار
سهمِ قدمگاه از سفر رئیسِ بنیاد مسکن: فعلا «ان‌شالله»!
اعتراض انجمن صنفی مدیران رسانه به قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده
هشدار فوری و مهم در خصوص یک پروژه کلاهبرداری و هرمی جدید
تلاش می کنیم فرودگاه تقویت و پروازهای داخلی و خارجی افزایش یابد
فرماندار لارستان:معیار رنگ‌بندی کرونا در شهرستان، عوامل بومی باشد
پیامبری از سرزمین چین
آدم های عجیب و غریبی که ماییم
مجتمع نگین لارستان از نظر امکانات با مجتمع های شهر های بزرگ می تواند رقابت کند
بازدید دانش آموزان مدارس امام موسی کاظم(ع) و وحدت لار از موزه مردم شناسی اوز
برکه تاریخی شیخ عماد در روستای دشتی لارستان فرو ریخت
سرمربیان شهید چمران لارستان و هیات البرز پس از بازی امروز چه گفتند؟
کار دشوار مستقل ماندن
رسوم پخت " هلیم الله"در روستای براک لارستان
دولخانی، وطن پرست خانه به دوش
شهر قدیم لارباغ محمود آقای معتمد (لار بهار ۱۳۵۸)
یادواره شهید باقر زارع در گلزار شهدای لار برگزار شد
نگاهی به سیر تاریخی ترانه های محلی لارستان
مصاف بانوان هندبالیست قم و لارستان به روایت تصویر
درخشش تیم لارستان در مسابقات کشوری ایساتیس به میزبانی استان یزد
نمایشگاه عکس «یک قاب و چند نگاه» در لار افتتاح شد
کسب عنوان نائب قهرمانی مسابقات هندبال جوانان استان فارس توسط تیم هندبال بانوان لارستان
نخستین جشنواره الگوهای برتر تدریس دانش آموزی در دبیرستان دخترانه شاهد لار برگزار شد
عکس/ تغییر در مدیریت آموزش و پرورش لارستان
از پرسنل امور آزمایشگاه های بیمارستانهای زیرمجموعه دانشکده علوم پزشکی لارستان تجلیل شد
شش عکس از سفرتاریخی آیت الله هاشمی به لارستان
امضاء تفاهم نامه سایبری بین شهرداری لار و پلیس فتا لارستان
جشن احسان و نیکوکاری در دبیرستان نمونه دولتی نرجس خاتون لار برگزار شد
تاریخ پایه گذاری شهر لار و حکومت میلادیان بر لارستان
گستره ی زبان لارستانی
گزارش تصویری نشست خبری ریئس فدراسیون تنیس روی میز با اصحاب رسانه
یکصدمین شمارگان عصر...
احداث مسیری شاد و جذاب در پارک حاشیه شهر لار
خواهران درویش بیگی از نقش خود در تیم شهید چمران لارستان می گویند
برگزاری فستیوال مدارس فوتبال لار و گراش به میزبانی باشگاه نبرد خور
"عصر لارستان" با لوگوی "بنفش" آمد
برگزاری دیدار دوستانه والیبال بانوان بین تیم های صعود لارستان و سما دانشگاه آزاد
از کربلای 5 می آیم/ شهید فتوت به روایت عبدالعزیز اسلام پناه
دومین کارگاه آموزشی توجیهی استفاده از برد هوشمند و تولید محتوای الکترونیکی ( مقطع ابتدایی ) ویژه معلمان شهر لار برگزار شد
یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی
نمایشگاه دستاورد های علمی، پژوهشی دانش آموزان متوسطه اول فرزانگان لارستان افتتاح شد
شماره پانزدهم هفته نامه «عصر لارستان» منتشر شد
توقف قطار مشهد، تهران و اصفهان در ایستگاه درز وسایبان لارستان
تیم فوتسال دانش آموزی آموزشگاه تربیت لارستان مقام سوم استان فارس را کسب کرد
از ظرفیت کمیسیون فرهنگی مجلس در شهرستان استفاده شود
نصب «کتابخانه‌های خیابانی» در شهر لار
آغاز کشت محصولات زیر پلاستیک در لارستان
گشایش تولیدات و محصولات مشاغل خانگی در لارستان
ماجراجویی های این دختر لاری پایان ندارد
انتخابات هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی شهرستان لارستان‎ برگزار شد+ نتیجه رای گیری
عکس/ «کاظم رحیمی نژاد» همراه با تعدادی از حامیان خود نام نویسی کرد
اتمام دوره آموزشی ۶۰۰ سوادآموز افغانستانی در لارستان و ۴ شهر فارس
پیامبری از سرزمین چین بخش دوم
فرماندار ویژه لارستان ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را تسلیت گفت
گزارش تصویری افتتاحیه اردوی تیم ملی تنیس روی میز بزرگسالان ایران در لارستان
وضعیتِ روستای «هرمود مهرخوی» سه هفته پس از سیلاب همچنان نابسامان است
بیشتر
کد خبر: 556 | تعداد بازدید : 2847 بازدید | تاریخ : 20 آذر 1395 - 00:45:09
سعید دانشور:

یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی

گویش عماددهی شاخه ای از زبان لارستانی می باشد که دو ویژگی مهم آن را ازاغلب گویش های دیگر این زبان جدامی کند: الف- در گویش عماددهی برخی کلمات( فعل و اسم) با حرف ساکن شروع می شود:

تْرَکِنده  trækenædo (مصدر فعل) معادل تراکندن
فْرَت fræto  ( مصدر فعل) معادل فروختن
تْرَزیtræzi (اسم) معادل کلمة ترازو
بْرِدُ  bredo (اسم) به معنی علوفة خشک
ب- استفاده از پیشوند کَر kær به عنوان نشانه در زمانهای ماضی و مضارع ملموس:
کَراِخَتدم
kær exætedomداشتم میخوابیدم
کَراِخَتُمkær exætom دارم میخوابم
با توجه به این که در سال های اخیر در زمینة معرفی مجموعة گویش های زبان لارستانی تلاش های گسترده ای صورت گرفته بهتر است به تفاوت های گویش عماددهی با زبان لارستانی به اختصار اشاره شود. اختلاف درافعال گویش عماددهی و لاری را می توان به چهاردسته تقسیم کرد:    (1)
الف- مصادری که تنها در حرف آخر با گویش لاری اختلاف دارند.(قابل ذکر آن که اکثر قریب به اتفاق کلمات خواه اسم یا فعل در گویش عماددهی به ضمه ختم می شود حال آن که در گویش لاری به فتحه ختم          می شود):
گویش عماددهی: ترسدهtersedo
گویش لاری:ترسدهtersedæ
معادل فارسی:ترسیدن
دتهdoto
دتهdotæ
دوشیدن
دوتهdu:to
دوتهdu:tæ
دوختن
چدهtʃedo
چدهtʃedæ
چیدن
ب- مصادری که در گویش عماددهی ابتدا به ساکن است و در گویش لاری متحرک:
گویش عماددهی
ترکدهtrækedo
تراشدهtra:ʃedo
خراشدهxra:ʃedo
سرخدهsræxedo
گویش لاری
ترکدهterækedæ
تراشدهtera:ʃedæ
خراشدهxera:ʃedæ
سرخدهseræxedæ
معادل فارسی
ترکیدن
تراشیدن
خراشیدن
ج- مصادری که در یک یا چند حرف یا حرکت اختلاف دارند که خود به چند دسته تقسیم میشوند:
ج-1: تبدیل ow  گویش لاری به الف در گویش عماددهی
گویش عماددهی
کاودهka:vedo
ساودهsa:vedo
گویش لاری
کوودهkowvedæ
سوودهsowvedæ
معادل فارسی
کاویدن
ساییدن
ج-2: تبدیل ت گویش عماددهی به تکرار حرف در گویش لاری:
گویش عماددهی
بستهbæsto
خاستهxa:sto
رستدهrostædo
دودهdovedo
گویش لاری
بسَّهbæssæ
خاسَهxa:ssæ
رسَدهrossedæ
دوسَهdovessæ
معادل فارسی
بستن
گزیدن
بلند شدن
دویدن
ج-3: اختلاف در یک یا چند حرف:
گویش عمادده
چکندهtʃækenædo
واکلچندهva:klætʃenædo
اَاُردهæordo
گویش لاری
چاکندهtʃa:kænædæ
کلاچدهkæha:tʃedæ
آردهa:rdæ
معادل فارسی
چکاندن
آوردن
ج-4: اختلاف در دو یا چند حرکت:
گویش عمادده
اَندُهændo
اشتهoʃto
بدهbedo
گلندهgolendo
گویش لاری
اندهondæ
اشتهeʃta
بدهbodæ
گلندهgolænædo
معادل فارسی
آمدن
گذاشتن
بودن
غلتاندن
د- مصادری که به طور کلی با هم تفاوت دارند:
گویش عمادده
اِنen
اِوُونْدهevundo
اِشَاُوندُهeʃæundo
کَشْتُهkæʃto
رَفتُهræfto
گویش لاری
اِسّهessæ
اَوسّهævessæ
اَشَهاِسّهَeʃæessæ
بِسَّهbessæ
چِدَهtʃedæ
معادل فارسی
است
خواستن
توانستن
انداختن
رفتن
بخش دوم مصدر:
مصادر در گویش عماددهی به دو دسته تقسیم میشوند:
الف- مصادری که به تـُه to ختم میشوند مثل: اشتهoʃto(اجازه دادن)، کَشتُه kæʃto (انداختن)
ب- مصادری که به دُه do ختم میشوند مثل: ددهdædo (دادن) خردهxæ:rdo (خوردن)
البته افعالی هم وجوددارند که دارای دو مصدر هستند که یکی به تُهto ختم میشود و دیگری به دُهdo
مانند:  ختهxæto
چتهtʃæto
ختدهxætedo
هر دو به معنی خوابیدن
چخدهtʃæxedo
هر دو به معنی پریدنِ
هم چنین مصادری هم هستند که شکل آن تغییر یافته حرفی به حرف دیگر است مانند:
تبدیل حرف ل به حرف ر :   تبدیل خِلِدُهxeledo  به  خْرِدُهxredo هر دو به معنی خریدن که البته هر دو صورت آن در حال حاضر مورد استفاده دارد:
اُمخِلِدُه omxeledo ، اُمْخْرِدُه omxredo هر دو به معنی خریدم
نکتة قابل ذکر آنکه بعضی مصادر در این گویش با افزودن پیشوند مصدری  وا  به اوّل برخی مصادر دیگر ساخته میشود که معنی را دگرگون میکند مانند:
مصدر خردهxæ:rdo  به معنی خوردن که با افزودن پیشوند وا به صورت واخرده va:xæ:rdo  به معنی نوشیدن درمیآید؛ هم از این نوعند:
کُشته koʃto  ( کشتن)  واکُشته va:koʃto   ( خاموش کردن )  
دِدُه dedo (دیدن) وادِدُه va:dedo (یافتن، پیدا کردن)
علاوه براین وا کاربردهای دیگری نیز دارد از جمله برخی افعال ناگذر را به گذرا تبدیل میکنند:
مثال:
اِشنُستُهeʃnosto (نشستن)  واشناسته va:ʃna:sto (نشاندن)
گاهی فعل مجهول میسازد:
مُردُه mordo (مردن) وامرده vʌmordo (خاموش شدن)
و گاهی به معنای تکرار فعل میآید:
گُتُه goto (گفتن)  واگُتُه vʌgoto (بازگوکردن)
...واکُردُه va:kordo (دوباره انجام دادن) در افعالی مانند: گرمواکردهُ (دوباره گرم کردن)، سرد واکرده (دوباره سرد کردن)
شُشتُه ʃoʃto (شستن) واشُشتُه va:ʃoʃto (دوباره شستن)
البته مصادری هم وجود دارد که با پیشوند وا شروع میشوند:
واسُستُه va:sosto (برداشتن)
وامُندُه va:mondo (ماندن)
برخی افعال لاری از کتاب ارجمند لار، شهری به رنگ خاک نوشته دکتر وثوقی گرفته شده است.
 


ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.
کد امنیتی :

نظرات: