صحبت نیوز طراحی وب سایت و اپلیکیشن Asrelarestan کانال رسمی تلگرام عصر لارستان
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
همایش منادیان وحدت در مسجد جامع شهر اوز برگزار شد
معاون علوم پزشکی و رئیسِ اورژانس لارستان به دیدار رئیس سازمان اورژانس کشور رفتند
دانشکده علوم پزشکی لارستان با توجه به شاخص ها و حوزه گسترده تحت پوشش، مستحق ارتقا به دانشگاه است
وزیر بهداشت وارد لار شد
خارج کردن کیست ۶ کیلوگرمی از شکم بیمار ۲۰ ساله
تقدیر یاوران شورای محله کهویه از شهردار لار
تجلیل از مرغ فروش دوستدار کتاب در لار
حمایت از کارآفرینی و مشاغل خانگی می‌تواند بخش زیادی از نیاز جامعه به اشتغال را مرتفع کند
لزوم تشکیل اتاق فکر برای رفع مشکلات دانشگاه آزاد اسلامی لارستان
دلخوشی نوجوان ۱۰ ساله فیشوری برای چاپ کتابهایش
یکی از شاخص های مهم در برقرای امنیت پایدار، هوشمندی پلیس است
در ایام کرونایی وظیفه شورای آموزش و پرورش به جهت برنامه ریزی متناسب سنگین تر است
تجلیل معاون استاندار و فرماندار ویژه لارستان از سربازان امریه و وظیفه فرمانداری
تشریح آخرین وضعیت جاده گراش-چک‌چک توسط مدیرکل راه لارستان
در آئین تجلیل از آتش‌نشانان لار نیاز به تاسیسِ ایستگاه سوم و تهیه خودروی نردبان مطرح شد
رئیس انجمن هنرهای تجسمی لارستان انتخاب شد
۴ رشته‌ پرمخاطب به رشته های دانشگاه آزاد اسلامی لارستان اضافه شد
واکسن زیاد، متقاضی کم!
از مقام شامخ خانواده شهید کشتی گیر مسعود جاهدی قدردانی شد
پتانسیل‌های گردشگری موجود در لارستان شناسایی و معرفی شود
قبور مطهر شهدای لارستان غبارروبی و عطرافشانی شد
۳۲ هزار دانش آموز لارستانی سال تحصیلی خود را آغاز کردند
درخشش نونهالان لارستانی در مسابقات کشتی آزاد انتخابی کشور
خدمت مقدس سربازی، فرصت بسیار ارزشمندی است
شهروندانِ لار با ۸۰ درصد و لطیفی با ۳۲ درصد بیشترین و کمترین استقبال از واکسن داشته‌اند
قهرمانی تیم شهید علی مختار در مسابقات فوتبال نونهالان لارستان
۳ طرح عمرانی در شهر لطیفی به بهره برداری رسید
مردم از آب انبار بدون کلرزنی و سایر آبهای با منشا نامشخص استفاده نکنند
لارستانی‌های مهربان حامی ۲۵۰۰ کودکِ نیازمند شدند
«جعفری» رئیس شورا و «شُکری» به‌عنوان نماینده شورا در استان انتخاب شدند
طرح گازرسانی به بخش جویم لارستان، در آستانه بهره برداری است
حضور دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی لارستان در مناصب مدیریتی
آتش‌سوزی در سالن شهید امامی لار/ نیروهای امدادی درحال خاموش‌سازی آتش/ علت در دست بررسی است
مدال برنز مسابقات هندبال دختران بر گردن ورزشکاران لارستانی
مشکل قطعی آب ۹ روستای بخش صحرای باغ لارستان
درخشش هنرمندان لارستانی در سوگواره عاشورایی استان فارس
پیش بینی استقرار ۱۲۰ هزار کلونی زنبور عسل در خنج
برداشت لیمو ترش از باغ های جویم
آرایشگران، نانوایان و کارکنان کشتارگاه در لارستان واکسینه می‌شوند
کاهش ۳۰ کیلومتری فاصله لار به داراب با پایان عملیات اجرایی محور دهکویه – گلکویه
انجام عمل‌های جدید و پیشرفته در بیمارستان امام رضا(ع) لارستان
به‌زودی اکرانِ فیلم‌های سینمایی روز در لار از سرگرفته می‌شود
تولدِ ۵ قلوهای جویمی در بیمارستان شیراز
️ خاطره‌بازی/ تصویری قدیمی از تیمِ فوتبال «سلمان» محله دُم‌گاله لار
کتاب «بورس به‌زبان ساده» اثر یک نویسنده لارستانی منتشر شد
۲۰ مددجوی کمیته امداد لارستان صاحب سرپناه شدند
کمیته امداد لارستان زمینه اشتغال ۱۸ نفر را فراهم کرد
«بینا» با هفت رایِ ممکنِ شورا به عنوان «شهردار» لار انتخاب شد
هیئت رئیسه شورای بخش مرکزی لارستان اعضای خود را شناخت
دوز دوم واکسیناسیون بیش از 1000 نفر از فرهنگیان در لارستان آغاز شد
پیامبری از سرزمین چین
آدم های عجیب و غریبی که ماییم
مجتمع نگین لارستان از نظر امکانات با مجتمع های شهر های بزرگ می تواند رقابت کند
بازدید دانش آموزان مدارس امام موسی کاظم(ع) و وحدت لار از موزه مردم شناسی اوز
برکه تاریخی شیخ عماد در روستای دشتی لارستان فرو ریخت
سرمربیان شهید چمران لارستان و هیات البرز پس از بازی امروز چه گفتند؟
کار دشوار مستقل ماندن
رسوم پخت " هلیم الله"در روستای براک لارستان
یادواره شهید باقر زارع در گلزار شهدای لار برگزار شد
دولخانی، وطن پرست خانه به دوش
شهر قدیم لارباغ محمود آقای معتمد (لار بهار ۱۳۵۸)
نگاهی به سیر تاریخی ترانه های محلی لارستان
درخشش تیم لارستان در مسابقات کشوری ایساتیس به میزبانی استان یزد
مصاف بانوان هندبالیست قم و لارستان به روایت تصویر
نمایشگاه عکس «یک قاب و چند نگاه» در لار افتتاح شد
کسب عنوان نائب قهرمانی مسابقات هندبال جوانان استان فارس توسط تیم هندبال بانوان لارستان
عکس/ تغییر در مدیریت آموزش و پرورش لارستان
از پرسنل امور آزمایشگاه های بیمارستانهای زیرمجموعه دانشکده علوم پزشکی لارستان تجلیل شد
شش عکس از سفرتاریخی آیت الله هاشمی به لارستان
نخستین جشنواره الگوهای برتر تدریس دانش آموزی در دبیرستان دخترانه شاهد لار برگزار شد
جشن احسان و نیکوکاری در دبیرستان نمونه دولتی نرجس خاتون لار برگزار شد
گزارش تصویری نشست خبری ریئس فدراسیون تنیس روی میز با اصحاب رسانه
"عصر لارستان" با لوگوی "بنفش" آمد
گستره ی زبان لارستانی
برگزاری دیدار دوستانه والیبال بانوان بین تیم های صعود لارستان و سما دانشگاه آزاد
برگزاری فستیوال مدارس فوتبال لار و گراش به میزبانی باشگاه نبرد خور
خواهران درویش بیگی از نقش خود در تیم شهید چمران لارستان می گویند
یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی
یکصدمین شمارگان عصر...
دومین کارگاه آموزشی توجیهی استفاده از برد هوشمند و تولید محتوای الکترونیکی ( مقطع ابتدایی ) ویژه معلمان شهر لار برگزار شد
نمایشگاه دستاورد های علمی، پژوهشی دانش آموزان متوسطه اول فرزانگان لارستان افتتاح شد
تاریخ پایه گذاری شهر لار و حکومت میلادیان بر لارستان
از ظرفیت کمیسیون فرهنگی مجلس در شهرستان استفاده شود
شماره پانزدهم هفته نامه «عصر لارستان» منتشر شد
توقف قطار مشهد، تهران و اصفهان در ایستگاه درز وسایبان لارستان
از کربلای 5 می آیم/ شهید فتوت به روایت عبدالعزیز اسلام پناه
آغاز کشت محصولات زیر پلاستیک در لارستان
تیم فوتسال دانش آموزی آموزشگاه تربیت لارستان مقام سوم استان فارس را کسب کرد
انتخابات هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی شهرستان لارستان‎ برگزار شد+ نتیجه رای گیری
فرماندار ویژه لارستان ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را تسلیت گفت
ماجراجویی های این دختر لاری پایان ندارد
گزارش تصویری افتتاحیه اردوی تیم ملی تنیس روی میز بزرگسالان ایران در لارستان
مردم لارستان 25 شهریور تیم هندبال بانوان شهید چمران را بدرقه می کنند/ ازبکستان مقصد قهرمان ایران
ثبت‌نام آزمون ورودی «مدارس نمونه دولتی» از 14 اسفند تا 19 فروردین+ جزئیات
برگزاری اولین دوره مسابقات انتخاب کشوری او اسپرت در شیراز - لارستان قهرمان این دوره از مسابقات در بخش ایساتیس شد
به شکرانه بارش اولین باران زمستانی در جویم
پیامبری از سرزمین چین بخش دوم
دل نوشته/مرضیه جابری
عکس/ دیدار مسئولین جویم با تعدادی از کسبه و شهروندان به مناسبت آغاز دهه فجر
میفهمی؟/دکتر مصطفی رستم پور
بیشتر
کد خبر: 556 | تعداد بازدید : 2478 بازدید | تاریخ : 20 آذر 1395 - 00:45:09
سعید دانشور:

یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی

گویش عماددهی شاخه ای از زبان لارستانی می باشد که دو ویژگی مهم آن را ازاغلب گویش های دیگر این زبان جدامی کند: الف- در گویش عماددهی برخی کلمات( فعل و اسم) با حرف ساکن شروع می شود:

تْرَکِنده  trækenædo (مصدر فعل) معادل تراکندن
فْرَت fræto  ( مصدر فعل) معادل فروختن
تْرَزیtræzi (اسم) معادل کلمة ترازو
بْرِدُ  bredo (اسم) به معنی علوفة خشک
ب- استفاده از پیشوند کَر kær به عنوان نشانه در زمانهای ماضی و مضارع ملموس:
کَراِخَتدم
kær exætedomداشتم میخوابیدم
کَراِخَتُمkær exætom دارم میخوابم
با توجه به این که در سال های اخیر در زمینة معرفی مجموعة گویش های زبان لارستانی تلاش های گسترده ای صورت گرفته بهتر است به تفاوت های گویش عماددهی با زبان لارستانی به اختصار اشاره شود. اختلاف درافعال گویش عماددهی و لاری را می توان به چهاردسته تقسیم کرد:    (1)
الف- مصادری که تنها در حرف آخر با گویش لاری اختلاف دارند.(قابل ذکر آن که اکثر قریب به اتفاق کلمات خواه اسم یا فعل در گویش عماددهی به ضمه ختم می شود حال آن که در گویش لاری به فتحه ختم          می شود):
گویش عماددهی: ترسدهtersedo
گویش لاری:ترسدهtersedæ
معادل فارسی:ترسیدن
دتهdoto
دتهdotæ
دوشیدن
دوتهdu:to
دوتهdu:tæ
دوختن
چدهtʃedo
چدهtʃedæ
چیدن
ب- مصادری که در گویش عماددهی ابتدا به ساکن است و در گویش لاری متحرک:
گویش عماددهی
ترکدهtrækedo
تراشدهtra:ʃedo
خراشدهxra:ʃedo
سرخدهsræxedo
گویش لاری
ترکدهterækedæ
تراشدهtera:ʃedæ
خراشدهxera:ʃedæ
سرخدهseræxedæ
معادل فارسی
ترکیدن
تراشیدن
خراشیدن
ج- مصادری که در یک یا چند حرف یا حرکت اختلاف دارند که خود به چند دسته تقسیم میشوند:
ج-1: تبدیل ow  گویش لاری به الف در گویش عماددهی
گویش عماددهی
کاودهka:vedo
ساودهsa:vedo
گویش لاری
کوودهkowvedæ
سوودهsowvedæ
معادل فارسی
کاویدن
ساییدن
ج-2: تبدیل ت گویش عماددهی به تکرار حرف در گویش لاری:
گویش عماددهی
بستهbæsto
خاستهxa:sto
رستدهrostædo
دودهdovedo
گویش لاری
بسَّهbæssæ
خاسَهxa:ssæ
رسَدهrossedæ
دوسَهdovessæ
معادل فارسی
بستن
گزیدن
بلند شدن
دویدن
ج-3: اختلاف در یک یا چند حرف:
گویش عمادده
چکندهtʃækenædo
واکلچندهva:klætʃenædo
اَاُردهæordo
گویش لاری
چاکندهtʃa:kænædæ
کلاچدهkæha:tʃedæ
آردهa:rdæ
معادل فارسی
چکاندن
آوردن
ج-4: اختلاف در دو یا چند حرکت:
گویش عمادده
اَندُهændo
اشتهoʃto
بدهbedo
گلندهgolendo
گویش لاری
اندهondæ
اشتهeʃta
بدهbodæ
گلندهgolænædo
معادل فارسی
آمدن
گذاشتن
بودن
غلتاندن
د- مصادری که به طور کلی با هم تفاوت دارند:
گویش عمادده
اِنen
اِوُونْدهevundo
اِشَاُوندُهeʃæundo
کَشْتُهkæʃto
رَفتُهræfto
گویش لاری
اِسّهessæ
اَوسّهævessæ
اَشَهاِسّهَeʃæessæ
بِسَّهbessæ
چِدَهtʃedæ
معادل فارسی
است
خواستن
توانستن
انداختن
رفتن
بخش دوم مصدر:
مصادر در گویش عماددهی به دو دسته تقسیم میشوند:
الف- مصادری که به تـُه to ختم میشوند مثل: اشتهoʃto(اجازه دادن)، کَشتُه kæʃto (انداختن)
ب- مصادری که به دُه do ختم میشوند مثل: ددهdædo (دادن) خردهxæ:rdo (خوردن)
البته افعالی هم وجوددارند که دارای دو مصدر هستند که یکی به تُهto ختم میشود و دیگری به دُهdo
مانند:  ختهxæto
چتهtʃæto
ختدهxætedo
هر دو به معنی خوابیدن
چخدهtʃæxedo
هر دو به معنی پریدنِ
هم چنین مصادری هم هستند که شکل آن تغییر یافته حرفی به حرف دیگر است مانند:
تبدیل حرف ل به حرف ر :   تبدیل خِلِدُهxeledo  به  خْرِدُهxredo هر دو به معنی خریدن که البته هر دو صورت آن در حال حاضر مورد استفاده دارد:
اُمخِلِدُه omxeledo ، اُمْخْرِدُه omxredo هر دو به معنی خریدم
نکتة قابل ذکر آنکه بعضی مصادر در این گویش با افزودن پیشوند مصدری  وا  به اوّل برخی مصادر دیگر ساخته میشود که معنی را دگرگون میکند مانند:
مصدر خردهxæ:rdo  به معنی خوردن که با افزودن پیشوند وا به صورت واخرده va:xæ:rdo  به معنی نوشیدن درمیآید؛ هم از این نوعند:
کُشته koʃto  ( کشتن)  واکُشته va:koʃto   ( خاموش کردن )  
دِدُه dedo (دیدن) وادِدُه va:dedo (یافتن، پیدا کردن)
علاوه براین وا کاربردهای دیگری نیز دارد از جمله برخی افعال ناگذر را به گذرا تبدیل میکنند:
مثال:
اِشنُستُهeʃnosto (نشستن)  واشناسته va:ʃna:sto (نشاندن)
گاهی فعل مجهول میسازد:
مُردُه mordo (مردن) وامرده vʌmordo (خاموش شدن)
و گاهی به معنای تکرار فعل میآید:
گُتُه goto (گفتن)  واگُتُه vʌgoto (بازگوکردن)
...واکُردُه va:kordo (دوباره انجام دادن) در افعالی مانند: گرمواکردهُ (دوباره گرم کردن)، سرد واکرده (دوباره سرد کردن)
شُشتُه ʃoʃto (شستن) واشُشتُه va:ʃoʃto (دوباره شستن)
البته مصادری هم وجود دارد که با پیشوند وا شروع میشوند:
واسُستُه va:sosto (برداشتن)
وامُندُه va:mondo (ماندن)
برخی افعال لاری از کتاب ارجمند لار، شهری به رنگ خاک نوشته دکتر وثوقی گرفته شده است.
 


ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.
کد امنیتی :

نظرات: