صحبت نیوز طراحی وب سایت و اپلیکیشن Asrelarestan کانال رسمی تلگرام عصر لارستان
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
واکسینه شدن بیماران تالاسمی در لارستان در برابر ویروس کرونا
هنرمندان و رسانه، زبان گویای مسائل فرهنگی جامعه هستند
شناسایی ۲۷مبتلای جدید در شهر لار و ۳۷بیمار در مناطقِ دیگرِ سه شهرستان/ ۳۰۷ هم‌وطنِ دیگر جان باختند
جنس ماموریت در هلال احمر خدمت به مردم است
آب مشکل اساسی تابستان لارستان
کرونا یک قربانی دیگر از «اوز» گرفت/ شناسایی ۴۶ مبتلای جدید در لارستان/ ۳۵۱ هم‌وطنِ دیگر جان باختند/ ۶۵۰ میلیون نفر در جهان واکسینه شدند
اختصاص زمین جهت ساخت طرح ملی مسکن فرهنگیان لارستان
توزیع انواع انسولین در داروخانه های سطح لارستان
توزیع ۱۰۰۰ پرس غذای گرم در کوی گاله
شناسایی ۶۰ مبتلای جدید/ شمار بهبودیافتگان در لارستان از ۱۰ هزار نفر گذشت/ ۳۸۶ هم‌وطنِ دیگر جان باختند
سرپرستِ جدیدِ اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی لارستان معرفی شد
کشف ۱۰۶ کیلو تریاک در باک کامیونی در لارستان
کرونا یک قربانی ۴۷ ساله از «لطیفی» گرفت/ ۲۸۳ هم‌وطنِ دیگر جان باختند/ بیش از ۶۴۰ میلیون نفر در جهان بطور کامل واکسینه شدند
تجلیل از خدمات و همکاری‌های دانشگاه آزاد اسلامی در شهرستان گراش
طرح مسکن اقدام ملی به «جویم لارستان» رسید
کرونا یک قربانی دیگر از «دهکویه» گرفت/ ۳۳۵ هم‌وطنِ دیگر جان باختند
شرایط در «کهنویه» بحرانی، در ۴ منطقه «قرمز»، در ۱۹ منطقه «نارنجی» و در ۱۲ نقطه «زرد» است/ تا اواسط تیرماه تمامِ افرادِ بالای ۶۵ سال در منطقه واکسینه می‌شوند
احیاء و مرمت قنات روستای حسن آباد کریمی لارستان
شناسایی ۲۶ مبتلای جدید در لارستان/ ۳۳۸ هم‌وطنِ دیگر جان باختند/ بیش از ۶۲۰ میلیون نفر در جهان هردو دوز واکسن را دریافت کردند
فرماندار ویژه لارستان در حوزه آب همه را به خط کرد
منطقه ویژه اقتصادی لارستان، تصویب شد
منطقه ویژه اقتصادی لارستان ۴ روز مانده به سیزدهمین سال تصویبش روی کاغذ رسمیت یافت
دو مرگِ دیگر در «گراش» و «زاهدمحمود»/ شناسایی ۲۶ مبتلای جدید در لارستان/ ۳۴۹ هم‌وطنِ دیگر جان باختند
تاسیس بانک امانات تجهیزات پزشکی خانه هلال دهکویه لارستان
شناسایی ۶۵ مبتلای جدید در لارستان/ افزایش مجدد افراد بستری در بیمارستان‌های لارستان/ ۳۴۴ هم‌وطنِ دیگر جان باختند
لارستان، گراش و اوز همچنان «نارنجی» و خنج «زرد» شد
حدود ۳ هزار سالمند بالای ۸۰ سال لارستانی علیه کرونا واکسینه می‌شوند/تاکنون۳ هزار و ۲۹ لارستانی دوزِ اول واکسن را دریافت کرده‌اند/ بیمارانِ زمینه‌ای هم در نوبت سوم واکسینه می‌شوند
شناسایی ۴۷ مبتلای جدید در لارستان/ ۳۹۱ هم‌وطن دیگر جان باختند/ بیش از ۶۰۰میلیون نفر در جهان هردو دوز واکسنِ کرونا را دریافت کردند
برگزاری ۲۱۰ وبینار در یک سال تحصیلی آموزشکده سمای لارستان
اهدا آبگرمکن گازی به مددجویان جویم
کرونا دو قربانی دیگر از «لار» و «بائن» گرفت/شناسایی ۱۸ مبتلای جدید در شهرِ لار/ ۳۹۴ هم‌وطن دیگر جان باختند
کرونا ۲ خانواده در لار و بائن را عزادار کرد
آماده‌سازی سالن ورزشی شهید باقریه لارستان برای انجام واکسناسیون عمومی کرونا
آموخته‌هایم را مدیون مربیان کانون هستم
رئیس هیأت ورزشی روستایی و عشایر لارستان منصوب شد
مرگِ ۳ بیمار جدید در گراش در ۴۸ ساعت گذشته/ افزایشِ مجدد بستری‌ها در بیمارستان‌های لارستان/ ۳۳۲ هم‌وطن دیگر جان باختند
منطفه حفاظت شده هرمود لارستان ویترین حیات‌وحش جنوب ایران
از کارگران نمونه شهرداری لار تجلیل شد
برداشت کلزا از ۱۰۰۰ هکتار زمین‌های زراعی لارستان
شاخصه‌های کرونای هندی؛ سرعت بالای انتقال و ابتلای بیشتر جوانان
توزیع ۲۲۰ بسته کمک معیشتی در بین نیازمندان محله «دم‌گاله» لار
شناسایی ۶۵ مبتلای جدید در لارستان/ ۴۰۷ هم‌وطن دیگر جان باختند
رنگ‌بندیِ جدید کرونا در سه شهرستان: «نارنجیِ» بسیار شکننده!/ «دهکویه» و «درز» کانونِ جدیدِ بحران در منطقه
۲ دستگاه موتورسیکلت قاچاق در «لارستان»
تجلیل فرمانده سپاه لارستان از کارگران نمونه واحدهای تولیدی شهرک صنعتی لار
مرگِ یک بیمار در روستایِ «عروسیِ بزرگ»!/۵۶ مبتلای جدید در لارستان شناسایی شدند/ ۳۸۵ هم‌وطن دیگر جان باختند
جان‌باختن یک مرد ۶۵ ساله به علت کرونا در بالاده بیرم
بیش از یک سوم نامزدهای انتخابات شوراها در لارستان «ردصلاحیت» شدند
قربانی شماره ۲۲۰ از «دَنگز»/ ۸۱ مبتلای جدید در لارستان شناسایی شدند/ ۴۳۴ هم‌وطن دیگر جان باختند
انتقال بیمار با عارضه سکته حاد مغزی بوسیله اورژانس هوایی از جویم به لار
آدم های عجیب و غریبی که ماییم
پیامبری از سرزمین چین
مجتمع نگین لارستان از نظر امکانات با مجتمع های شهر های بزرگ می تواند رقابت کند
بازدید دانش آموزان مدارس امام موسی کاظم(ع) و وحدت لار از موزه مردم شناسی اوز
کار دشوار مستقل ماندن
برکه تاریخی شیخ عماد در روستای دشتی لارستان فرو ریخت
سرمربیان شهید چمران لارستان و هیات البرز پس از بازی امروز چه گفتند؟
رسوم پخت " هلیم الله"در روستای براک لارستان
یادواره شهید باقر زارع در گلزار شهدای لار برگزار شد
دولخانی، وطن پرست خانه به دوش
شهر قدیم لارباغ محمود آقای معتمد (لار بهار ۱۳۵۸)
نگاهی به سیر تاریخی ترانه های محلی لارستان
مصاف بانوان هندبالیست قم و لارستان به روایت تصویر
درخشش تیم لارستان در مسابقات کشوری ایساتیس به میزبانی استان یزد
نمایشگاه عکس «یک قاب و چند نگاه» در لار افتتاح شد
کسب عنوان نائب قهرمانی مسابقات هندبال جوانان استان فارس توسط تیم هندبال بانوان لارستان
از پرسنل امور آزمایشگاه های بیمارستانهای زیرمجموعه دانشکده علوم پزشکی لارستان تجلیل شد
شش عکس از سفرتاریخی آیت الله هاشمی به لارستان
عکس/ تغییر در مدیریت آموزش و پرورش لارستان
نخستین جشنواره الگوهای برتر تدریس دانش آموزی در دبیرستان دخترانه شاهد لار برگزار شد
گزارش تصویری نشست خبری ریئس فدراسیون تنیس روی میز با اصحاب رسانه
جشن احسان و نیکوکاری در دبیرستان نمونه دولتی نرجس خاتون لار برگزار شد
برگزاری دیدار دوستانه والیبال بانوان بین تیم های صعود لارستان و سما دانشگاه آزاد
برگزاری فستیوال مدارس فوتبال لار و گراش به میزبانی باشگاه نبرد خور
"عصر لارستان" با لوگوی "بنفش" آمد
یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی
گستره ی زبان لارستانی
خواهران درویش بیگی از نقش خود در تیم شهید چمران لارستان می گویند
نمایشگاه دستاورد های علمی، پژوهشی دانش آموزان متوسطه اول فرزانگان لارستان افتتاح شد
از ظرفیت کمیسیون فرهنگی مجلس در شهرستان استفاده شود
شماره پانزدهم هفته نامه «عصر لارستان» منتشر شد
آغاز کشت محصولات زیر پلاستیک در لارستان
توقف قطار مشهد، تهران و اصفهان در ایستگاه درز وسایبان لارستان
فرماندار ویژه لارستان ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را تسلیت گفت
تیم فوتسال دانش آموزی آموزشگاه تربیت لارستان مقام سوم استان فارس را کسب کرد
انتخابات هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی شهرستان لارستان‎ برگزار شد+ نتیجه رای گیری
دومین کارگاه آموزشی توجیهی استفاده از برد هوشمند و تولید محتوای الکترونیکی ( مقطع ابتدایی ) ویژه معلمان شهر لار برگزار شد
از کربلای 5 می آیم/ شهید فتوت به روایت عبدالعزیز اسلام پناه
ماجراجویی های این دختر لاری پایان ندارد
گزارش تصویری افتتاحیه اردوی تیم ملی تنیس روی میز بزرگسالان ایران در لارستان
مردم لارستان 25 شهریور تیم هندبال بانوان شهید چمران را بدرقه می کنند/ ازبکستان مقصد قهرمان ایران
ثبت‌نام آزمون ورودی «مدارس نمونه دولتی» از 14 اسفند تا 19 فروردین+ جزئیات
به شکرانه بارش اولین باران زمستانی در جویم
برگزاری اولین دوره مسابقات انتخاب کشوری او اسپرت در شیراز - لارستان قهرمان این دوره از مسابقات در بخش ایساتیس شد
تاریخ پایه گذاری شهر لار و حکومت میلادیان بر لارستان
نیازمندی های طنز
دل نوشته/مرضیه جابری
میفهمی؟/دکتر مصطفی رستم پور
پیامبری از سرزمین چین بخش دوم
دل نوشته/مرضیه جابری
بیشتر
کد خبر: 556 | تعداد بازدید : 2236 بازدید | تاریخ : 20 آذر 1395 - 00:45:09
سعید دانشور:

یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی

گویش عماددهی شاخه ای از زبان لارستانی می باشد که دو ویژگی مهم آن را ازاغلب گویش های دیگر این زبان جدامی کند: الف- در گویش عماددهی برخی کلمات( فعل و اسم) با حرف ساکن شروع می شود:

تْرَکِنده  trækenædo (مصدر فعل) معادل تراکندن
فْرَت fræto  ( مصدر فعل) معادل فروختن
تْرَزیtræzi (اسم) معادل کلمة ترازو
بْرِدُ  bredo (اسم) به معنی علوفة خشک
ب- استفاده از پیشوند کَر kær به عنوان نشانه در زمانهای ماضی و مضارع ملموس:
کَراِخَتدم
kær exætedomداشتم میخوابیدم
کَراِخَتُمkær exætom دارم میخوابم
با توجه به این که در سال های اخیر در زمینة معرفی مجموعة گویش های زبان لارستانی تلاش های گسترده ای صورت گرفته بهتر است به تفاوت های گویش عماددهی با زبان لارستانی به اختصار اشاره شود. اختلاف درافعال گویش عماددهی و لاری را می توان به چهاردسته تقسیم کرد:    (1)
الف- مصادری که تنها در حرف آخر با گویش لاری اختلاف دارند.(قابل ذکر آن که اکثر قریب به اتفاق کلمات خواه اسم یا فعل در گویش عماددهی به ضمه ختم می شود حال آن که در گویش لاری به فتحه ختم          می شود):
گویش عماددهی: ترسدهtersedo
گویش لاری:ترسدهtersedæ
معادل فارسی:ترسیدن
دتهdoto
دتهdotæ
دوشیدن
دوتهdu:to
دوتهdu:tæ
دوختن
چدهtʃedo
چدهtʃedæ
چیدن
ب- مصادری که در گویش عماددهی ابتدا به ساکن است و در گویش لاری متحرک:
گویش عماددهی
ترکدهtrækedo
تراشدهtra:ʃedo
خراشدهxra:ʃedo
سرخدهsræxedo
گویش لاری
ترکدهterækedæ
تراشدهtera:ʃedæ
خراشدهxera:ʃedæ
سرخدهseræxedæ
معادل فارسی
ترکیدن
تراشیدن
خراشیدن
ج- مصادری که در یک یا چند حرف یا حرکت اختلاف دارند که خود به چند دسته تقسیم میشوند:
ج-1: تبدیل ow  گویش لاری به الف در گویش عماددهی
گویش عماددهی
کاودهka:vedo
ساودهsa:vedo
گویش لاری
کوودهkowvedæ
سوودهsowvedæ
معادل فارسی
کاویدن
ساییدن
ج-2: تبدیل ت گویش عماددهی به تکرار حرف در گویش لاری:
گویش عماددهی
بستهbæsto
خاستهxa:sto
رستدهrostædo
دودهdovedo
گویش لاری
بسَّهbæssæ
خاسَهxa:ssæ
رسَدهrossedæ
دوسَهdovessæ
معادل فارسی
بستن
گزیدن
بلند شدن
دویدن
ج-3: اختلاف در یک یا چند حرف:
گویش عمادده
چکندهtʃækenædo
واکلچندهva:klætʃenædo
اَاُردهæordo
گویش لاری
چاکندهtʃa:kænædæ
کلاچدهkæha:tʃedæ
آردهa:rdæ
معادل فارسی
چکاندن
آوردن
ج-4: اختلاف در دو یا چند حرکت:
گویش عمادده
اَندُهændo
اشتهoʃto
بدهbedo
گلندهgolendo
گویش لاری
اندهondæ
اشتهeʃta
بدهbodæ
گلندهgolænædo
معادل فارسی
آمدن
گذاشتن
بودن
غلتاندن
د- مصادری که به طور کلی با هم تفاوت دارند:
گویش عمادده
اِنen
اِوُونْدهevundo
اِشَاُوندُهeʃæundo
کَشْتُهkæʃto
رَفتُهræfto
گویش لاری
اِسّهessæ
اَوسّهævessæ
اَشَهاِسّهَeʃæessæ
بِسَّهbessæ
چِدَهtʃedæ
معادل فارسی
است
خواستن
توانستن
انداختن
رفتن
بخش دوم مصدر:
مصادر در گویش عماددهی به دو دسته تقسیم میشوند:
الف- مصادری که به تـُه to ختم میشوند مثل: اشتهoʃto(اجازه دادن)، کَشتُه kæʃto (انداختن)
ب- مصادری که به دُه do ختم میشوند مثل: ددهdædo (دادن) خردهxæ:rdo (خوردن)
البته افعالی هم وجوددارند که دارای دو مصدر هستند که یکی به تُهto ختم میشود و دیگری به دُهdo
مانند:  ختهxæto
چتهtʃæto
ختدهxætedo
هر دو به معنی خوابیدن
چخدهtʃæxedo
هر دو به معنی پریدنِ
هم چنین مصادری هم هستند که شکل آن تغییر یافته حرفی به حرف دیگر است مانند:
تبدیل حرف ل به حرف ر :   تبدیل خِلِدُهxeledo  به  خْرِدُهxredo هر دو به معنی خریدن که البته هر دو صورت آن در حال حاضر مورد استفاده دارد:
اُمخِلِدُه omxeledo ، اُمْخْرِدُه omxredo هر دو به معنی خریدم
نکتة قابل ذکر آنکه بعضی مصادر در این گویش با افزودن پیشوند مصدری  وا  به اوّل برخی مصادر دیگر ساخته میشود که معنی را دگرگون میکند مانند:
مصدر خردهxæ:rdo  به معنی خوردن که با افزودن پیشوند وا به صورت واخرده va:xæ:rdo  به معنی نوشیدن درمیآید؛ هم از این نوعند:
کُشته koʃto  ( کشتن)  واکُشته va:koʃto   ( خاموش کردن )  
دِدُه dedo (دیدن) وادِدُه va:dedo (یافتن، پیدا کردن)
علاوه براین وا کاربردهای دیگری نیز دارد از جمله برخی افعال ناگذر را به گذرا تبدیل میکنند:
مثال:
اِشنُستُهeʃnosto (نشستن)  واشناسته va:ʃna:sto (نشاندن)
گاهی فعل مجهول میسازد:
مُردُه mordo (مردن) وامرده vʌmordo (خاموش شدن)
و گاهی به معنای تکرار فعل میآید:
گُتُه goto (گفتن)  واگُتُه vʌgoto (بازگوکردن)
...واکُردُه va:kordo (دوباره انجام دادن) در افعالی مانند: گرمواکردهُ (دوباره گرم کردن)، سرد واکرده (دوباره سرد کردن)
شُشتُه ʃoʃto (شستن) واشُشتُه va:ʃoʃto (دوباره شستن)
البته مصادری هم وجود دارد که با پیشوند وا شروع میشوند:
واسُستُه va:sosto (برداشتن)
وامُندُه va:mondo (ماندن)
برخی افعال لاری از کتاب ارجمند لار، شهری به رنگ خاک نوشته دکتر وثوقی گرفته شده است.
 


ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.
کد امنیتی :

نظرات: