صحبت نیوز طراحی وب سایت و اپلیکیشن Asrelarestan کانال رسمی تلگرام عصر لارستان
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
گزارش تصویری کنسرت «هورش بند» در لار
نیک اندیشان محله قنبربیگی و بنیاد کودک لارستان به یاری شهروندان نیازمند شتافتند
مبانی نقد تاریخ سلطه
عملي خير خواهانه از گروه كوهنوردي آمادگي جسماني لارستان
گستره ی زبان لارستانی در استان های فارس وهرمزگان به نقل از سایت یونسکو
آثار و اقوام لاری در گذر زمان
بازدید از واحدهای صنفی جویم جهت اجرای طرح فاصله گذاری
بازدید بخشدار صحرای باغ از پایگاه غربالگری عمادشهر
کیوسک نمونه گیری کرونا در لار راه اندازی شد و مورد تایید وزارت بهداشت قرار گرفت
عملیات غربال گری و تب سنجی در مبادی ورودی و خروجی شهرستان همچنان ادامه دارد
۱۱ مورد مثبت جدید ابتلا به کرونا در لارستان، خنج و اوز/ ۲۵ نفر بهبود یافته اند
10 مورد جدید ابتلا به کرونا در 24 ساعت اخیر در لارستان/ آلوده بودن تخم مرغ های شهرستان همجوار شایعه است
یک مورد مثبت و 7 مورد مشکوک ابتلا به کرونا در لارستان
حدود 40 میلیمتر باران در شهر لار تا عصر یک شنبه/ به بخش کشاورزی هم خسارت وارد شد
دو مورد مثبت دیگر ابتلا به کرونا درلار و لطیفی
در هیچ سند معتبر و غیر معتبر تاریخی از زبان لارستانی با عنوان اچمی یاد نشده است
انسداد مسیل های لار، خطری که جدی گرفته نمی شود
اختصاص یک دستگاه خودرو امداد و نجات به جمعیت هلال احمر لارستان
جلیل حسنی: در مقابله با کرونا تک تک مردم باید احساس مسئولیت کنند
با تعطیلی صنوف غیر ضرور، زنجیره انتقال کرونا را قطع کنید/ مجالس خانوادگی در «باغ شهری» ها موجب شیوع ویروس کرونا می شود
بدون مشارکت عمومی در شکست دادن کرونا موفق نخواهیم بود
مبتلای جدید نداشتیم/ تفرجگاه ها تحت کنترل است / تعداد واحدهای صنفی پلمب شده به 15 رسید
اقدام جالب یک نانوایی در جویم برای مقابله با کرونا
اقدام جالب یک نانوایی در جویم برای مقابله با کرونا
این پزشک لاری برای نجات جان بیماران مبتلا به بیماری واگیر، جان خود را از دست داد+ عکس
اطلاعیه مهم برای کارفرمایان و کارگران استان فارس
در ورودی شهر لار، خودروهای مسافران به کمربندی هدایت می شوند
اقدامات ستاد مقابله با بیماری کرونا در لارستان تا 7 فروردین
سیلاب کاریان، مرد ۵۷ ساله را به کام مرگ کشید
پیام تبریک مدیران شهری لار به مناسبت فرا رسیدن سال نو
پیشنهاد دکتر مقدس برای تشخیص بموقع کرونا
قدردانی از مجموعه بهداشت و درمان و دعوت از مردم برای اتحاد بیشتر
جشنواره مجازی نجوم دانش آموزی اردیبهشت ماه در لار برگزار می شود
تامین هزینه دستگاه تشخیص کرونا توسط خیرین لار/ راه اندازی دستگاه به سه هفته بعد موکول شد
سامانه «بیمه بیکاری» وزارت کار راه اندازی شد
توزیع اقلام بهداشتی رایگان در «عمادشهر» به همت خیرین
توصیه فرماندار به خرید محصولات ضدعفونی کننده تولیدی جوانان لارستان
از تخریب یکی از بناهای تاریخی لارستان جلوگیری شود
پیام تشکر مدیران شهری لار از پزشکان، پرستاران و کادرهای درمانی لارستان
مردم هنوز این بیماری را جدی نگرفته اند!
کلاس‌های مجازی راهی برای پرکردن خلأهای آموزشی و ارتقای بهره‌وری
ضدعفونی و گند زدایی معابر عمادشهر انجام شد
از خودروی تمام اتوماتیک ضدعفونی کننده ساخته شده توسط آتش نشانان لارستان رونمایی شد
از ممنوعیت اسکان مسافران و گند زدایی شهر تا نظارت بر بیماران قرنطینه ای و بازار روز قدمگاه
بازدید معاون استاندار و فرماندار ویژه لارستان از کارگاه تولید ماسک
اقدامات پیشگیرانه جهاد کشاورزی لارستان در روزهای تهدید ویروس کرونا
کمیته امداد لارستان ۶۰ میلیون تومان را به خرید لوازم بهداشتی مددجوان اختصاص داد
بخشدار «صحرای باغ» ابتلای شهروندان این بخش به «کرونا» را تکذیب کرد
جلسه هم اندیشی پیشگیری از شیوع ویروس کرونا در جویم برگزار شد
تمدید کاهش عوارض پروانه ساختمانی در لار تا پایان خرداد 99
آدم های عجیب و غریبی که ماییم
پیامبری از سرزمین چین
مجتمع نگین لارستان از نظر امکانات با مجتمع های شهر های بزرگ می تواند رقابت کند
بازدید دانش آموزان مدارس امام موسی کاظم(ع) و وحدت لار از موزه مردم شناسی اوز
کار دشوار مستقل ماندن
سرمربیان شهید چمران لارستان و هیات البرز پس از بازی امروز چه گفتند؟
برکه تاریخی شیخ عماد در روستای دشتی لارستان فرو ریخت
رسوم پخت " هلیم الله"در روستای براک لارستان
یادواره شهید باقر زارع در گلزار شهدای لار برگزار شد
شهر قدیم لارباغ محمود آقای معتمد (لار بهار ۱۳۵۸)
دولخانی، وطن پرست خانه به دوش
نگاهی به سیر تاریخی ترانه های محلی لارستان
مصاف بانوان هندبالیست قم و لارستان به روایت تصویر
درخشش تیم لارستان در مسابقات کشوری ایساتیس به میزبانی استان یزد
نمایشگاه عکس «یک قاب و چند نگاه» در لار افتتاح شد
کسب عنوان نائب قهرمانی مسابقات هندبال جوانان استان فارس توسط تیم هندبال بانوان لارستان
از پرسنل امور آزمایشگاه های بیمارستانهای زیرمجموعه دانشکده علوم پزشکی لارستان تجلیل شد
شش عکس از سفرتاریخی آیت الله هاشمی به لارستان
نخستین جشنواره الگوهای برتر تدریس دانش آموزی در دبیرستان دخترانه شاهد لار برگزار شد
گزارش تصویری نشست خبری ریئس فدراسیون تنیس روی میز با اصحاب رسانه
عکس/ تغییر در مدیریت آموزش و پرورش لارستان
برگزاری فستیوال مدارس فوتبال لار و گراش به میزبانی باشگاه نبرد خور
یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی
برگزاری دیدار دوستانه والیبال بانوان بین تیم های صعود لارستان و سما دانشگاه آزاد
جشن احسان و نیکوکاری در دبیرستان نمونه دولتی نرجس خاتون لار برگزار شد
"عصر لارستان" با لوگوی "بنفش" آمد
از ظرفیت کمیسیون فرهنگی مجلس در شهرستان استفاده شود
خواهران درویش بیگی از نقش خود در تیم شهید چمران لارستان می گویند
گستره ی زبان لارستانی
نمایشگاه دستاورد های علمی، پژوهشی دانش آموزان متوسطه اول فرزانگان لارستان افتتاح شد
شماره پانزدهم هفته نامه «عصر لارستان» منتشر شد
توقف قطار مشهد، تهران و اصفهان در ایستگاه درز وسایبان لارستان
فرماندار ویژه لارستان ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را تسلیت گفت
تیم فوتسال دانش آموزی آموزشگاه تربیت لارستان مقام سوم استان فارس را کسب کرد
آغاز کشت محصولات زیر پلاستیک در لارستان
از کربلای 5 می آیم/ شهید فتوت به روایت عبدالعزیز اسلام پناه
ماجراجویی های این دختر لاری پایان ندارد
انتخابات هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی شهرستان لارستان‎ برگزار شد+ نتیجه رای گیری
به شکرانه بارش اولین باران زمستانی در جویم
ثبت‌نام آزمون ورودی «مدارس نمونه دولتی» از 14 اسفند تا 19 فروردین+ جزئیات
دومین کارگاه آموزشی توجیهی استفاده از برد هوشمند و تولید محتوای الکترونیکی ( مقطع ابتدایی ) ویژه معلمان شهر لار برگزار شد
گزارش تصویری افتتاحیه اردوی تیم ملی تنیس روی میز بزرگسالان ایران در لارستان
برگزاری اولین دوره مسابقات انتخاب کشوری او اسپرت در شیراز - لارستان قهرمان این دوره از مسابقات در بخش ایساتیس شد
مردم لارستان 25 شهریور تیم هندبال بانوان شهید چمران را بدرقه می کنند/ ازبکستان مقصد قهرمان ایران
دل نوشته/مرضیه جابری
تاریخ پایه گذاری شهر لار و حکومت میلادیان بر لارستان
میفهمی؟/دکتر مصطفی رستم پور
دل نوشته/مرضیه جابری
پیامبری از سرزمین چین بخش دوم
نیازمندی های طنز
بیشتر
کد خبر: 556 | تعداد بازدید : 1901 بازدید | تاریخ : 20 آذر 1395 - 00:45:09
سعید دانشور:

یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی

گویش عماددهی شاخه ای از زبان لارستانی می باشد که دو ویژگی مهم آن را ازاغلب گویش های دیگر این زبان جدامی کند: الف- در گویش عماددهی برخی کلمات( فعل و اسم) با حرف ساکن شروع می شود:

تْرَکِنده  trækenædo (مصدر فعل) معادل تراکندن
فْرَت fræto  ( مصدر فعل) معادل فروختن
تْرَزیtræzi (اسم) معادل کلمة ترازو
بْرِدُ  bredo (اسم) به معنی علوفة خشک
ب- استفاده از پیشوند کَر kær به عنوان نشانه در زمانهای ماضی و مضارع ملموس:
کَراِخَتدم
kær exætedomداشتم میخوابیدم
کَراِخَتُمkær exætom دارم میخوابم
با توجه به این که در سال های اخیر در زمینة معرفی مجموعة گویش های زبان لارستانی تلاش های گسترده ای صورت گرفته بهتر است به تفاوت های گویش عماددهی با زبان لارستانی به اختصار اشاره شود. اختلاف درافعال گویش عماددهی و لاری را می توان به چهاردسته تقسیم کرد:    (1)
الف- مصادری که تنها در حرف آخر با گویش لاری اختلاف دارند.(قابل ذکر آن که اکثر قریب به اتفاق کلمات خواه اسم یا فعل در گویش عماددهی به ضمه ختم می شود حال آن که در گویش لاری به فتحه ختم          می شود):
گویش عماددهی: ترسدهtersedo
گویش لاری:ترسدهtersedæ
معادل فارسی:ترسیدن
دتهdoto
دتهdotæ
دوشیدن
دوتهdu:to
دوتهdu:tæ
دوختن
چدهtʃedo
چدهtʃedæ
چیدن
ب- مصادری که در گویش عماددهی ابتدا به ساکن است و در گویش لاری متحرک:
گویش عماددهی
ترکدهtrækedo
تراشدهtra:ʃedo
خراشدهxra:ʃedo
سرخدهsræxedo
گویش لاری
ترکدهterækedæ
تراشدهtera:ʃedæ
خراشدهxera:ʃedæ
سرخدهseræxedæ
معادل فارسی
ترکیدن
تراشیدن
خراشیدن
ج- مصادری که در یک یا چند حرف یا حرکت اختلاف دارند که خود به چند دسته تقسیم میشوند:
ج-1: تبدیل ow  گویش لاری به الف در گویش عماددهی
گویش عماددهی
کاودهka:vedo
ساودهsa:vedo
گویش لاری
کوودهkowvedæ
سوودهsowvedæ
معادل فارسی
کاویدن
ساییدن
ج-2: تبدیل ت گویش عماددهی به تکرار حرف در گویش لاری:
گویش عماددهی
بستهbæsto
خاستهxa:sto
رستدهrostædo
دودهdovedo
گویش لاری
بسَّهbæssæ
خاسَهxa:ssæ
رسَدهrossedæ
دوسَهdovessæ
معادل فارسی
بستن
گزیدن
بلند شدن
دویدن
ج-3: اختلاف در یک یا چند حرف:
گویش عمادده
چکندهtʃækenædo
واکلچندهva:klætʃenædo
اَاُردهæordo
گویش لاری
چاکندهtʃa:kænædæ
کلاچدهkæha:tʃedæ
آردهa:rdæ
معادل فارسی
چکاندن
آوردن
ج-4: اختلاف در دو یا چند حرکت:
گویش عمادده
اَندُهændo
اشتهoʃto
بدهbedo
گلندهgolendo
گویش لاری
اندهondæ
اشتهeʃta
بدهbodæ
گلندهgolænædo
معادل فارسی
آمدن
گذاشتن
بودن
غلتاندن
د- مصادری که به طور کلی با هم تفاوت دارند:
گویش عمادده
اِنen
اِوُونْدهevundo
اِشَاُوندُهeʃæundo
کَشْتُهkæʃto
رَفتُهræfto
گویش لاری
اِسّهessæ
اَوسّهævessæ
اَشَهاِسّهَeʃæessæ
بِسَّهbessæ
چِدَهtʃedæ
معادل فارسی
است
خواستن
توانستن
انداختن
رفتن
بخش دوم مصدر:
مصادر در گویش عماددهی به دو دسته تقسیم میشوند:
الف- مصادری که به تـُه to ختم میشوند مثل: اشتهoʃto(اجازه دادن)، کَشتُه kæʃto (انداختن)
ب- مصادری که به دُه do ختم میشوند مثل: ددهdædo (دادن) خردهxæ:rdo (خوردن)
البته افعالی هم وجوددارند که دارای دو مصدر هستند که یکی به تُهto ختم میشود و دیگری به دُهdo
مانند:  ختهxæto
چتهtʃæto
ختدهxætedo
هر دو به معنی خوابیدن
چخدهtʃæxedo
هر دو به معنی پریدنِ
هم چنین مصادری هم هستند که شکل آن تغییر یافته حرفی به حرف دیگر است مانند:
تبدیل حرف ل به حرف ر :   تبدیل خِلِدُهxeledo  به  خْرِدُهxredo هر دو به معنی خریدن که البته هر دو صورت آن در حال حاضر مورد استفاده دارد:
اُمخِلِدُه omxeledo ، اُمْخْرِدُه omxredo هر دو به معنی خریدم
نکتة قابل ذکر آنکه بعضی مصادر در این گویش با افزودن پیشوند مصدری  وا  به اوّل برخی مصادر دیگر ساخته میشود که معنی را دگرگون میکند مانند:
مصدر خردهxæ:rdo  به معنی خوردن که با افزودن پیشوند وا به صورت واخرده va:xæ:rdo  به معنی نوشیدن درمیآید؛ هم از این نوعند:
کُشته koʃto  ( کشتن)  واکُشته va:koʃto   ( خاموش کردن )  
دِدُه dedo (دیدن) وادِدُه va:dedo (یافتن، پیدا کردن)
علاوه براین وا کاربردهای دیگری نیز دارد از جمله برخی افعال ناگذر را به گذرا تبدیل میکنند:
مثال:
اِشنُستُهeʃnosto (نشستن)  واشناسته va:ʃna:sto (نشاندن)
گاهی فعل مجهول میسازد:
مُردُه mordo (مردن) وامرده vʌmordo (خاموش شدن)
و گاهی به معنای تکرار فعل میآید:
گُتُه goto (گفتن)  واگُتُه vʌgoto (بازگوکردن)
...واکُردُه va:kordo (دوباره انجام دادن) در افعالی مانند: گرمواکردهُ (دوباره گرم کردن)، سرد واکرده (دوباره سرد کردن)
شُشتُه ʃoʃto (شستن) واشُشتُه va:ʃoʃto (دوباره شستن)
البته مصادری هم وجود دارد که با پیشوند وا شروع میشوند:
واسُستُه va:sosto (برداشتن)
وامُندُه va:mondo (ماندن)
برخی افعال لاری از کتاب ارجمند لار، شهری به رنگ خاک نوشته دکتر وثوقی گرفته شده است.
 


ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.
کد امنیتی :

نظرات: