صحبت نیوز طراحی وب سایت و اپلیکیشن Asrelarestan کانال رسمی تلگرام عصر لارستان
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
برداشت گندم از مزارع بخش بنارویه
همچنان ۱۵ منطقه «فوق قرمز» و «قرمز»، ۱۴ منطقه «نارنجی» و تنها ۶ منطقه «زرد» است/ پیش‌بینی هفته بعد: بدتر از این هفته!
توزیع ۷۰ بسته معیشتی از سوی داوطلبان خانه هلال دهکویه
پرداخت ۱۵۰۰ فقره تسهیلات از سوی بنیاد مسکن لارستان در سال ۹۹
تولید نهال‌ با نیاز آبی کم در لارستان
8 میلیارد، قیمت موتورسیکلت قاچاق
ثبت یک فوتی کرونایی جدید در اوز
تعیین ۶ مرکز خرید گندم از کشاورزان در لارستان
آمار بستری بیماران در موج چهارم کرونا در جنوب فارس دو برابر شد
توقیف کاروان ۵۰۰ رأسه دام قاچاق در ۲۴ ساعت
هشدار پلیس فتا لارستان به کلاهبرداری تلفنی از رانندگان تاکسی و اسنپ
اعتبار جذب شده در محور جهرم-لار-بندرعباس ۵ برابر سال مالیِ پیش است/ اکنون تمام جبهه‌های کاریِ محور لار به جهرم به پیمانکاران سپرده شده و فعال است
قربانیِ ۲۱۲ از «خنج»/شناسایی ۷۳ مبتلای جدید در لارستان/ ۳۹۵ هم‌وطن دیگر جان باختند
«محمد عطایی لاری» نیک‌اندیشِ سرشناسِ لاری در کویت درگذشت
ارائه خدمات رایگان به بیمه شدگان تامین اجتماعی در ۴ بیمارستان دانشکده علوم پزشکی لارستان
شناسایی ۷۸ مبتلای جدید در لارستان/ ۳۹۸ هم‌وطن دیگر جان باختند/ نیم میلیارد نفر در جهان هر دو دوز واکسن را دریافت کردند
برای دریافت واکسنِ کرونا به هیچ سامانه‌ای مراجعه نکنید/ مراقب سوءاستفاده‌های احتمالی باشید
با تعطیلی کتاب‌فروشی‌ها مردم سراغ سایت‌های فروش با تخفیف بالا می‌روند
تیرانداز وحشت‌آفرین در بنارویه لارستان دستگیر شد
کشف ۵۰۰ میلیون تومان از اموال مسروقه از سارقان در اوز
آغاز برداشت گندم و جو از مزارع لارستان
نزدیک به دوهزار دوز واکسن «استرزنکا» در ۴۸ ساعت آینده در لارستان تزریق می‌شود/ کادر بهداشت و درمان لارستان، خنج و گراش به‌طورکامل واکسینه می‌شوند
تخت‌های بیمارستان‌های لارستان در انحصار بیمارانِ کرونایی
پرواز بالگرد اورژانس هوایی لارستان برای امدادرسانی به مادر باردار بیرمی
با آغاز ماه رمضان دوهزار بسته کمک‌معیشتی در لارستان توزیع شد
امدادرسانی اورژانس هوایی لارستان به مصدوم حادثه رانندگی محور روستای هرم به کاریان
خريدوفروش واحدهاى طرح اقدام ملى مسكن غيرقانونى است
تعداد بهبود یافتگان بیماران کرونایی لارستان، خنج و اوز به مرز ۸۰۰۰ نفر رسید
فرماندار ویژه لارستان از 2 واحد تولیدی در دست احداث حوزه جهاد کشاورزی لارستان بازدید کرد
آژیر خطر به صدا در می آید/آغاز محدودیت تردد از ساعت ۲۲ در شهر لار
گشایش نمایشگاه «پرتره ها» در هنرسرای شهروند لار
ثبت ملی خانه‌های تاریخی لارستان، مالکیت را از مالک سلب نمی‌کند
پیشنهاد تعطیلی دو هفته ای فارس به ستاد کرونا کشور ارائه شد
اطلاعيه شماره ٦١ ستاد مقابله با كرونا لارستان
درگیری ۴ منطقه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی لارستان با ویروس انگلیسی
رشد تصاعدی نوک پیکان آمار کرونا؛ لار با ۳۹ مبتلا در یک روز رکوردار است
۳۳۱ نفر در ۹۱ شهر و روستای لارستان بر صندلی شوراها تکیه می زنند
رشد ۱۴۵ درصدی تردد در محورهای مواصلاتی جنوب فارس
امتحانات پایه دوازدهم مدارس ۱۰۰ درصد حضوری برگزار میشود
پایش کرونایی مسافران پروازهای خارجی در فرودگاه لارستان
آغاز ثبت نام از داوطلبان عضویت در شوراهای اسلامی روستا و تیره‌های عشایری لارستان
فوت یک نفر و شناسایی ۷۰ کرونایی جدید در لارستان، خنج و اوز
مراجعه حدود ۱۷۶۰ بیمار به بیمارستان امام رضا(ع) لارستان تنها در ۴ روز
سالن ورزشی شهر خور گشایش یافت
جوانان آبادگر روستای علی آباد مرکزی را حمایت کنید
رشد نگران‌ کننده آمار مبتلایان به کرونا در لار
واکسناسیون ۲۳۰ نفر از بیماران خاص در برابر کرونا در لارستان
مصدومیت ۵ نفر با ترکیدن بادکنک در یک جشن تولد در گراش
واکسینه شدن پاکبانان جویمی در برابر کرونا
باید با برگزارکنندگان برخی مراسم عروسی در لارستان برخورد سخت می‌شد!
آدم های عجیب و غریبی که ماییم
پیامبری از سرزمین چین
مجتمع نگین لارستان از نظر امکانات با مجتمع های شهر های بزرگ می تواند رقابت کند
بازدید دانش آموزان مدارس امام موسی کاظم(ع) و وحدت لار از موزه مردم شناسی اوز
کار دشوار مستقل ماندن
برکه تاریخی شیخ عماد در روستای دشتی لارستان فرو ریخت
سرمربیان شهید چمران لارستان و هیات البرز پس از بازی امروز چه گفتند؟
رسوم پخت " هلیم الله"در روستای براک لارستان
یادواره شهید باقر زارع در گلزار شهدای لار برگزار شد
دولخانی، وطن پرست خانه به دوش
شهر قدیم لارباغ محمود آقای معتمد (لار بهار ۱۳۵۸)
نگاهی به سیر تاریخی ترانه های محلی لارستان
مصاف بانوان هندبالیست قم و لارستان به روایت تصویر
درخشش تیم لارستان در مسابقات کشوری ایساتیس به میزبانی استان یزد
نمایشگاه عکس «یک قاب و چند نگاه» در لار افتتاح شد
کسب عنوان نائب قهرمانی مسابقات هندبال جوانان استان فارس توسط تیم هندبال بانوان لارستان
از پرسنل امور آزمایشگاه های بیمارستانهای زیرمجموعه دانشکده علوم پزشکی لارستان تجلیل شد
شش عکس از سفرتاریخی آیت الله هاشمی به لارستان
نخستین جشنواره الگوهای برتر تدریس دانش آموزی در دبیرستان دخترانه شاهد لار برگزار شد
عکس/ تغییر در مدیریت آموزش و پرورش لارستان
گزارش تصویری نشست خبری ریئس فدراسیون تنیس روی میز با اصحاب رسانه
جشن احسان و نیکوکاری در دبیرستان نمونه دولتی نرجس خاتون لار برگزار شد
برگزاری دیدار دوستانه والیبال بانوان بین تیم های صعود لارستان و سما دانشگاه آزاد
برگزاری فستیوال مدارس فوتبال لار و گراش به میزبانی باشگاه نبرد خور
"عصر لارستان" با لوگوی "بنفش" آمد
یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی
گستره ی زبان لارستانی
خواهران درویش بیگی از نقش خود در تیم شهید چمران لارستان می گویند
نمایشگاه دستاورد های علمی، پژوهشی دانش آموزان متوسطه اول فرزانگان لارستان افتتاح شد
از ظرفیت کمیسیون فرهنگی مجلس در شهرستان استفاده شود
شماره پانزدهم هفته نامه «عصر لارستان» منتشر شد
آغاز کشت محصولات زیر پلاستیک در لارستان
فرماندار ویژه لارستان ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را تسلیت گفت
توقف قطار مشهد، تهران و اصفهان در ایستگاه درز وسایبان لارستان
تیم فوتسال دانش آموزی آموزشگاه تربیت لارستان مقام سوم استان فارس را کسب کرد
انتخابات هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی شهرستان لارستان‎ برگزار شد+ نتیجه رای گیری
دومین کارگاه آموزشی توجیهی استفاده از برد هوشمند و تولید محتوای الکترونیکی ( مقطع ابتدایی ) ویژه معلمان شهر لار برگزار شد
از کربلای 5 می آیم/ شهید فتوت به روایت عبدالعزیز اسلام پناه
گزارش تصویری افتتاحیه اردوی تیم ملی تنیس روی میز بزرگسالان ایران در لارستان
ماجراجویی های این دختر لاری پایان ندارد
به شکرانه بارش اولین باران زمستانی در جویم
مردم لارستان 25 شهریور تیم هندبال بانوان شهید چمران را بدرقه می کنند/ ازبکستان مقصد قهرمان ایران
ثبت‌نام آزمون ورودی «مدارس نمونه دولتی» از 14 اسفند تا 19 فروردین+ جزئیات
برگزاری اولین دوره مسابقات انتخاب کشوری او اسپرت در شیراز - لارستان قهرمان این دوره از مسابقات در بخش ایساتیس شد
تاریخ پایه گذاری شهر لار و حکومت میلادیان بر لارستان
نیازمندی های طنز
دل نوشته/مرضیه جابری
میفهمی؟/دکتر مصطفی رستم پور
پیامبری از سرزمین چین بخش دوم
دل نوشته/مرضیه جابری
بیشتر
کد خبر: 556 | تعداد بازدید : 2207 بازدید | تاریخ : 20 آذر 1395 - 00:45:09
سعید دانشور:

یادداشتی بر ساختار فعل در گویش عماددهی

گویش عماددهی شاخه ای از زبان لارستانی می باشد که دو ویژگی مهم آن را ازاغلب گویش های دیگر این زبان جدامی کند: الف- در گویش عماددهی برخی کلمات( فعل و اسم) با حرف ساکن شروع می شود:

تْرَکِنده  trækenædo (مصدر فعل) معادل تراکندن
فْرَت fræto  ( مصدر فعل) معادل فروختن
تْرَزیtræzi (اسم) معادل کلمة ترازو
بْرِدُ  bredo (اسم) به معنی علوفة خشک
ب- استفاده از پیشوند کَر kær به عنوان نشانه در زمانهای ماضی و مضارع ملموس:
کَراِخَتدم
kær exætedomداشتم میخوابیدم
کَراِخَتُمkær exætom دارم میخوابم
با توجه به این که در سال های اخیر در زمینة معرفی مجموعة گویش های زبان لارستانی تلاش های گسترده ای صورت گرفته بهتر است به تفاوت های گویش عماددهی با زبان لارستانی به اختصار اشاره شود. اختلاف درافعال گویش عماددهی و لاری را می توان به چهاردسته تقسیم کرد:    (1)
الف- مصادری که تنها در حرف آخر با گویش لاری اختلاف دارند.(قابل ذکر آن که اکثر قریب به اتفاق کلمات خواه اسم یا فعل در گویش عماددهی به ضمه ختم می شود حال آن که در گویش لاری به فتحه ختم          می شود):
گویش عماددهی: ترسدهtersedo
گویش لاری:ترسدهtersedæ
معادل فارسی:ترسیدن
دتهdoto
دتهdotæ
دوشیدن
دوتهdu:to
دوتهdu:tæ
دوختن
چدهtʃedo
چدهtʃedæ
چیدن
ب- مصادری که در گویش عماددهی ابتدا به ساکن است و در گویش لاری متحرک:
گویش عماددهی
ترکدهtrækedo
تراشدهtra:ʃedo
خراشدهxra:ʃedo
سرخدهsræxedo
گویش لاری
ترکدهterækedæ
تراشدهtera:ʃedæ
خراشدهxera:ʃedæ
سرخدهseræxedæ
معادل فارسی
ترکیدن
تراشیدن
خراشیدن
ج- مصادری که در یک یا چند حرف یا حرکت اختلاف دارند که خود به چند دسته تقسیم میشوند:
ج-1: تبدیل ow  گویش لاری به الف در گویش عماددهی
گویش عماددهی
کاودهka:vedo
ساودهsa:vedo
گویش لاری
کوودهkowvedæ
سوودهsowvedæ
معادل فارسی
کاویدن
ساییدن
ج-2: تبدیل ت گویش عماددهی به تکرار حرف در گویش لاری:
گویش عماددهی
بستهbæsto
خاستهxa:sto
رستدهrostædo
دودهdovedo
گویش لاری
بسَّهbæssæ
خاسَهxa:ssæ
رسَدهrossedæ
دوسَهdovessæ
معادل فارسی
بستن
گزیدن
بلند شدن
دویدن
ج-3: اختلاف در یک یا چند حرف:
گویش عمادده
چکندهtʃækenædo
واکلچندهva:klætʃenædo
اَاُردهæordo
گویش لاری
چاکندهtʃa:kænædæ
کلاچدهkæha:tʃedæ
آردهa:rdæ
معادل فارسی
چکاندن
آوردن
ج-4: اختلاف در دو یا چند حرکت:
گویش عمادده
اَندُهændo
اشتهoʃto
بدهbedo
گلندهgolendo
گویش لاری
اندهondæ
اشتهeʃta
بدهbodæ
گلندهgolænædo
معادل فارسی
آمدن
گذاشتن
بودن
غلتاندن
د- مصادری که به طور کلی با هم تفاوت دارند:
گویش عمادده
اِنen
اِوُونْدهevundo
اِشَاُوندُهeʃæundo
کَشْتُهkæʃto
رَفتُهræfto
گویش لاری
اِسّهessæ
اَوسّهævessæ
اَشَهاِسّهَeʃæessæ
بِسَّهbessæ
چِدَهtʃedæ
معادل فارسی
است
خواستن
توانستن
انداختن
رفتن
بخش دوم مصدر:
مصادر در گویش عماددهی به دو دسته تقسیم میشوند:
الف- مصادری که به تـُه to ختم میشوند مثل: اشتهoʃto(اجازه دادن)، کَشتُه kæʃto (انداختن)
ب- مصادری که به دُه do ختم میشوند مثل: ددهdædo (دادن) خردهxæ:rdo (خوردن)
البته افعالی هم وجوددارند که دارای دو مصدر هستند که یکی به تُهto ختم میشود و دیگری به دُهdo
مانند:  ختهxæto
چتهtʃæto
ختدهxætedo
هر دو به معنی خوابیدن
چخدهtʃæxedo
هر دو به معنی پریدنِ
هم چنین مصادری هم هستند که شکل آن تغییر یافته حرفی به حرف دیگر است مانند:
تبدیل حرف ل به حرف ر :   تبدیل خِلِدُهxeledo  به  خْرِدُهxredo هر دو به معنی خریدن که البته هر دو صورت آن در حال حاضر مورد استفاده دارد:
اُمخِلِدُه omxeledo ، اُمْخْرِدُه omxredo هر دو به معنی خریدم
نکتة قابل ذکر آنکه بعضی مصادر در این گویش با افزودن پیشوند مصدری  وا  به اوّل برخی مصادر دیگر ساخته میشود که معنی را دگرگون میکند مانند:
مصدر خردهxæ:rdo  به معنی خوردن که با افزودن پیشوند وا به صورت واخرده va:xæ:rdo  به معنی نوشیدن درمیآید؛ هم از این نوعند:
کُشته koʃto  ( کشتن)  واکُشته va:koʃto   ( خاموش کردن )  
دِدُه dedo (دیدن) وادِدُه va:dedo (یافتن، پیدا کردن)
علاوه براین وا کاربردهای دیگری نیز دارد از جمله برخی افعال ناگذر را به گذرا تبدیل میکنند:
مثال:
اِشنُستُهeʃnosto (نشستن)  واشناسته va:ʃna:sto (نشاندن)
گاهی فعل مجهول میسازد:
مُردُه mordo (مردن) وامرده vʌmordo (خاموش شدن)
و گاهی به معنای تکرار فعل میآید:
گُتُه goto (گفتن)  واگُتُه vʌgoto (بازگوکردن)
...واکُردُه va:kordo (دوباره انجام دادن) در افعالی مانند: گرمواکردهُ (دوباره گرم کردن)، سرد واکرده (دوباره سرد کردن)
شُشتُه ʃoʃto (شستن) واشُشتُه va:ʃoʃto (دوباره شستن)
البته مصادری هم وجود دارد که با پیشوند وا شروع میشوند:
واسُستُه va:sosto (برداشتن)
وامُندُه va:mondo (ماندن)
برخی افعال لاری از کتاب ارجمند لار، شهری به رنگ خاک نوشته دکتر وثوقی گرفته شده است.
 


ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.
کد امنیتی :

نظرات: